liefde aan een zijden draadje (verhaal)

Vorig jaar liep ik te grasduinen over een veldje waar welig het onkruid tierde, toen mijn aandacht getrokken werd naar een minuscuul spinneke. Niet groter dan pak weg 2 millimeter. Benieuwd kijk ik nauwkeurig toe. Werkelijk, een schriel beestje. Eigenlijk alleen poten, een lijf is er nauwelijks. Zou dit soms de mannelijke versie van de kruispin kunnen zijn? Nee, ons manneke heeft geen kruis op de rug. Wat heet, hij heeft nauwelijks het begin van een rug, het scharminkeltje. Maar deze minuscule Don Juan, is denk ik wel degelijk een kruisspin. Het zal zo duidelijk worden want ik ga hem in het web van zijn vrouwelijke tegenhanger, de ware kruisspin, brengen. En warempel, hij reageert onmiddellijk. Ruikt hij het web, voelt hij het? Als een volleerde balletdanser tapdanst hij het web op en met het grootste gemak gaat hij richting centrum van het web, daar waar hij zijn geliefde en zijn noodlot verwachten kan.



Stel je hem eens voor naast het vrouwtje; wat een groteske wanverhouding. Ons kleine schuinsmarcheerdertje naast dat immense vrouwtje met dat enorme achterlijf. Een ware kenau is het, maar hij zal het er, ehh, mee moeten gaan doen; het is zijn lot, zijn noodlot èn zijn verrukking. We bevroeden wat een roekeloze avonturiersgeest dat mannetje wel moet hebben, en we mogen ons verwachten op een boeiend schouwspel nu hij op vrijersvoeten blijkt.
En ja hoor, op avontuur is hij; hij maakt de queeste van zijn leven, op zoek naar zijn graal, naar gelukzaligheid en levensvervulling. Ahh, jaloersmakend. Dat is het. Maar wacht, zijn tocht is ook een barre tocht en gaat echt over draden met voetangels en klemmen. Hij moet het uiterste van zijn raffinement in het spel brengen om te slagen, en hij mag niet mislukken. Het voortbestaan van de soort hangt er van af.
Het mannetje blijkt, zo klein als hij is, een arsenaal aan verleidingskunsten in huis te hebben, maar ook een fenomenale alertheid, en een bliksemsnel reactievermogen. En hij heeft die nodig ook. Allereerst moet hij zien dat ze hem niet grijpt met die enorme kaken, want dan is het einde missie. Dan is zijn queeste mislukt; weg nageslacht. En zijn ondernemen is uiterst riskant, want eens op het web aanbeland, is hij in principe doodgewoon prooi zoals elk ander insect, vrijersvoetjes of niet. Hij moet haar in trance brengen, zodat ze tenminste tijdelijk van de kaart is en hij zijn zinnen op de liefde kan zetten. En daar blijkt zijn derde grote gave: hij is een crack in hypnotiseren.

We moeten ons eens even realiseren: hij moet het voor mekaar zien te krijgen om deze ijzingwekkende schoonheid zò te benaderen dat ze hem niet direct de dut injaagt, wat wel haar eerste bliksemende impuls is. Als zijn verleidingskunsten mislukken, krijgt hij onherroepelijk een beet van die twee scherpe gekromde holle kaken waar het verlammende zenuwgif rijkelijk uit zal stromen. Uitgeteld zou hij zijn, vóórdat hij ook maar het begin van liefste had kunnen zeggen. Gepakt en gemazzeld zou hij worden. En driftig rondgedraaid tussen haar poten alsof hij in een rad van avontuur zit en als ware hij de klos omwikkeld in oersterke zijde, het beste en fijnste wat de natuur op dit gebied heeft kunnen evolueren. Kneveldraad, geweven tot doodskleed, slechts één van het scala aan draden wat dit griezelig adequate wezen tevoorschijn kan sprietsen uit haar 6 spintepels. Maar hij is een behendige vrijer en anders dan het geval is bij een of ander insect, blijkt hij niet gehandicapt op die kleverige draden. Ah, nee, integendeel.
Maar toch zal zijn leven weldra letterlijk en figuurlijk aan een zijden draadje hangen. Want ook zij nadert snel. En, oh, verrassing, wat een indrukwekkend effect. Als een volleerde Don Juan, benadert hij haar, overduidelijk voorzichtig brengt hij zijn voorste paar poten naar voren, en trommelt en roffelt op het web. De dame raakt onmiddellijk in trance en komt vrijwel meteen slap als een vaatdoek, in haar kogelronde hoedanigheid, bewegingloos aan een paar draden te hangen.
Hij nadert haar, duidelijk uiterst behoedzaam, regelmatig nog een hypnotiserend roffeltje weggevend. Ik sta paf. Hoe heeft zich een dergelijk gedrag kunnen ontwikkelen? Maar nu? De feitelijke beproeving zal nog moeten komen, de paring. Hij moet zijn postpakketje sperma met een van zijn voorpoten bij haar in de geslachtsopening deponeren. Jawel, daarbij zal hij onder langs haar kop moeten passeren, en dan komt hij in de onmiddellijke nabijheid van haar beide kaken. Hoe gaat hij dat voor mekaar krijgen. Het wordt spannend, en gebiologeerd kijk ik toe.

Verrek, maar kijk nou toch, hij knipt alle draden op één na door, zodat zij nog maar aan een enkele draad hangt. Aha, de smiecht, hij is zich een veilige aftocht aan het garanderen. Het lijkt wel beredeneerde opzet. Je zou bijna denken, dat hij een slim plannetje aan het uitvoeren is. Maar toch, het is allemaal genetisch geprogrammeerd zeggen de ethologen. Niks intelligent design, al heeft het daar wel de schijn van. Hij zal gaan paren en maakt zich tegelijk klaar om als de wiedeweerga de aftocht te blazen bij het minste zuchtje vrouwelijk onraad. Aan zijn omzichtige handelen is te zien hoe hij op zijn quivive is. En niet ten onrechte, blijkt, want oh, ik schrik ervan, de dame roert zich onverwacht, komt kennelijk uit haar trance en onmiddellijk is hij weg. "Blijf toch weg jongen”, mompel ik, “wat doe je toch ook." Maar de natuur verwacht dat hij zijn verplichtingen als mannetjeskruisspin nakomt. En reeds zie ik hem op zijn vrijersvoetjes tip-toe-end terug komen in het web. Dat is nog eens wat anders dan het fantasieloze, vanzelfsprekende en risicoloze vrijersgedoe waar menig mensenmannetje zonder veel omhaal aanspraak op maakt.
Het spel gaat door in een pas de deux op leven en dood. Voor hem zal het de dood worden, voor zijn nageslacht het leven. Inderdaad, het eind van het liedje is dat hij het na enkele pogingen voor mekaar heeft gekregen. Had hij het daar maar bij gelaten, maar nee, noch een keer langs die kaken. Een keer te veel. Zij neemt hem bliksemend te grazen bij zijn laatste eigenlijk overbodige toenaderingspoging. Was hij even wat minder geconcentreerd? Moe geworden? Kon hij er niet mee ophouden? Of heeft de natuur hem maar net genoeg respijt gegeven om zeker te zijn dat hij zijn "liefdes"-daad kon verrichten. Hoe dan ook, korte pijn, maar bij bewustzijn blijft hij tot het grote moment daar is dat hij zich ten tweeden male aan zijn nageslacht kan geven. Veel zal ze niet aan hem hebben. Zoveel biefstuk zit er niet aan dit scharminkeltje. Maar biefstuk is niet interessant in dit verhaal. Hij heeft zijn taak volbracht, hij leeft voort in zijn kroost, en de toekomst van de soort is veilig gesteld.